شتهها یکی از مخربترین آفات گیاهی هستند که با تغذیه از شیره گیاهی، باعث ضعیف شدن گیاهان و کاهش عملکرد محصولات زراعی و باغی میشوند. این حشرات کوچک و نرمبدن میتوانند در مدت کوتاهی جمعیت خود را چندین برابر کرده و خسارتهای جبرانناپذیری به محصولات کشاورزی وارد کنند. علاوه بر این، شتهها ناقل بیماریهای ویروسی در گیاهان بوده و از طریق ترشح عسلک، محیطی مناسب برای رشد قارچهای دودهای (فوماژین) فراهم میکنند.
به همین دلیل، کنترل شتهها یکی از مهمترین چالشهای کشاورزان و گلخانهداران است. در این میان، استفاده از سموم حشرهکش ضد شته یکی از روشهای رایج برای مدیریت این آفت محسوب میشود. در این مقاله، انواع سموم حشرهکش مخصوص شته، مکانیسم اثر، روشهای مصرف، مزایا، معایب و نکات ایمنی در استفاده از این سموم بررسی میشود.
شتهها حشراتی کوچک از راسته جوربالان (Homoptera) هستند که در رنگهای مختلف مانند سبز، زرد، سیاه، قرمز و قهوهای دیده میشوند. این آفات با خرطوم خود، شیره گیاهان را میمکند و باعث ضعیف شدن گیاه، زرد شدن برگها و در نهایت خشک شدن آنها میشوند.
با توجه به این خسارتها، مدیریت صحیح و کنترل بهموقع شتهها با استفاده از سموم مناسب، ضروری است.
سموم حشرهکش ضد شته در گروههای مختلفی قرار میگیرند که بر اساس مکانیسم اثر خود، نحوه تأثیرگذاری متفاوتی دارند. برخی از این سموم تماسی هستند و برخی دیگر سیستمیک عمل میکنند.
این سموم هنگام تماس مستقیم با بدن شته، باعث از بین رفتن آن میشوند. عملکرد سریع و مؤثر این سموم باعث میشود که در صورت هجوم ناگهانی شتهها، کشاورزان بتوانند در زمان کوتاهی جمعیت این آفت را کنترل کنند.
مثالهایی از سموم تماسی:
مزایا:
معایب:
سموم سیستمیک از طریق ریشه یا برگ جذب شده و در سراسر گیاه پخش میشوند. این سموم توسط شتهها هنگام مکیدن شیره گیاه، وارد بدن آنها شده و باعث مرگ آفت میشوند.
مثالهایی از سموم سیستمیک:
مزایا:
معایب:
روغنهای معدنی و گیاهی، با ایجاد یک لایه محافظ روی برگها و بدن شتهها، موجب خفگی این آفات میشوند. این ترکیبات معمولاً در مدیریت تلفیقی آفات (IPM) بهعنوان یک گزینه ایمنتر استفاده میشوند.
مثالهایی از روغنهای معدنی و گیاهی:
مزایا:
معایب:
در این روش، سم را در مقدار مشخصی آب حل کرده و روی برگها و ساقههای گیاه اسپری میکنند. این روش برای سموم تماسی و سیستمیک مناسب است.
سموم سیستمیک را میتوان در آب حل کرده و در پای گیاه ریخت تا از طریق ریشه جذب شوند. این روش برای محصولات گلخانهای و درختان میوه مناسب است.
برای کاهش جمعیت شتهها، میتوان از تلههای زرد چسبنده استفاده کرد که باعث جذب و به دام انداختن شتههای بالدار میشوند.
شتهها از جمله آفات مهم در کشاورزی هستند که میتوانند خسارات جدی به محصولات زراعی و باغی وارد کنند. استفاده از سموم تماسی، سیستمیک و روغنهای معدنی و گیاهی یکی از مؤثرترین راهکارهای کنترل این آفات است. بااینحال، مدیریت صحیح مصرف سموم، رعایت نکات ایمنی و استفاده از روشهای کنترل تلفیقی آفات (IPM) برای حفظ سلامت محیطزیست و کاهش مقاومت آفات، بسیار حائز اهمیت است.
با انتخاب سم مناسب، رعایت دوز مصرفی و ترکیب روشهای مختلف کنترل آفات، میتوان جمعیت شتهها را بهطور مؤثر کنترل کرده و عملکرد محصولات کشاورزی را افزایش داد.